Speak pipe


Nutria from rat like pest to delicacy,if you can’t beat them,eat them-Recipies

It’s another in a long line of scamps and scalawags, pirates and privateers who have profited in Louisiana while the state suffered.
This outsider is straining Louisiana’s traditional tolerance of scoundrels. Its gluttony is laying waste to the southern half of the state.
Previous troublemakers have been called dirty rats or even weasels. This new marauder is, in fact, a member of the rodent family. It’s a nutria: a nearsighted, ratlike South American import that for 60 years has been reproducing wildly and flourishing in the Louisiana wetlands, all the while eating all the vegetation it could get past its pronounced overbite.
Nutria are large, web-footed rodents that are more agile in the water than on land. They live in burrows, or nests, never far from the water. Nutria may inhabit a riverbank or lakeshore, or dwell in the midst of wetlands. They are strong swimmers and can remain submerged for as long as five minutes.
Nutria (also called coypu) are varied eaters, most fond of aquatic plants and roots. They also feast on small creatures such as snails or mussels.
Nutria can be rather social animals and sometimes live in large colonies, reproducing prolifically.
Nutria - several million of them, officials estimate - are destroying the coastal wetlands that are crucial to Louisiana’s water-control efforts, vital to the fishing and trapping industries and home to scores of protected species.
Experts are stumped
Environmental and wildlife experts have for decades been stumped at how to rid the swamps and bayous of the creature, whose rampant feeding threatens to destroy a buffer zone for hurricanes sweeping in from the Gulf of Mexico.
Now the state is striking back. Officials with the Wildlife and Fisheries Department have begun a five-year program aimed at downsizing the nutria population and reclaiming denuded wetlands by tapping into what people in Louisiana do exceedingly well: eat.
Officials have recruited the state’s top chefs to create dishes to entice citizens to devour nutria. They hope they can saute, braise and fricassee their way out of this crisis.
Not much choice
They have tried other approaches, and they haven’t worked,they don’t have much choice at this point.
So far it’s been a tough sell. People here may be famous for their adventurous eating habits, but they appear to have drawn the nutritional line at nutria. Call it what you want, it still looks like a rat.
The environmental problem grew out of the ruthlessness of the nutria’s eating habits. It treats the Mississippi Delta as its personal salad bar. It feeds by paddling around a heavily vegetated marsh and seeks out the tender roots of aquatic plants, chewing its way up to the leaves, which it ignores. Biologists call the damaged sections “eat-outs.”
They eat only 10 percent of what they destroy,ninety percent of the plant floats away.
Replanting has been tried on a limited basis, with little success. Nutria follow behind, eating the tender shoots of the new plants. Even when they aren’t eating, nutria burrow into levees, causing them to collapse.
They are strong swimmers. Adults grow to about the size of a small beaver, propelling themselves with webbed back feet and steering with their rope-like tail. Their vegetarian diet provides little fuel, so nutrias must eat constantly.
When they aren’t eating, they have one other major interest. Nutria’s mating habits make rabbits seem standoffish. They begin breeding at six months and have three litters a year, with up to 13 offspring in each litter.
One natural population control in Louisiana is the alligator, which is happy to include nutria in its diet but is dormant four months a year.
Fur-industry plans failed

Louisiana’s nutria were brought from South America in the 1930s, but hopes of establishing a fur industry failed. At one point, officials estimated there were 20 million nutria in the state, but the current population may be half of that.
They have popped up elsewhere in the country - including Oregon’s Willamette Valley - but nowhere else on this scale.

Louisiana officials began the new nutria-control program, which got under way this year, as a response to the damage to what they conservatively estimate is 80,000 acres of coastal wetlands. Forty percent of the nation’s coastal wetlands lie in Louisiana, where 80 percent of the total national wetland loss occurs.
If the population is not controlled, thousands of acres of wetlands are in serious jeopardy.
If you can’t beat them,eat them
Officials would like nutria to join blackened redfish and alligator meat as part of Louisiana’s must-have cuisine. They are spending $2 million to develop a market for a meat that has been tested as highly lean, low in cholesterol and rich in protein.
The key to the program is to add incentive for nutria harvesting. The state will essentially subsidize the hunting and processing of nutria meat.
There is only one licensed nutria processor in the state, Tommy Stoddard of Hackberry. He says the animal is difficult to dress and takes a trained person five minutes to clean. He has processed about 5,000 pounds of nutria meat this year.Before there is a steady supply of meat, there must be a demand. That’s where chef Philippe Parola comes in. He directs the Louisiana Culinary Institute in Jackson and the man responsible for developing enticing nutria recipes.
At his restaurant he offers nutria fettuccine, marinated nutria salad, nutria “a l’orange, culotte de” nutria “a la moutarde” and, for the health conscious, heart-healthy crockpot nutria. Parola was dispatched to Japan in March to test the waters for the product. “Look, I am French, I know about eating odd things,” Parola said. “I would like to meet the chef who first went outside, picked up a snail, cooked it, put it on a table in front of someone and said, `This is snail. Eat it.’ ”
Enola Prudhomme, owner and chef at Prudhomme’s Cajun Cafe and the sister of the fabled Paul Prudhomme, has developed her own recipes. “It’s difficult to get, but I can sell it when I do have it. Mostly it’s the tourists who want it; they also want the alligator. It’s the `Louisiana experience,’ I guess.”
The chefs report that when they can lure anyone to try nutria, they like it. The tender meat tastes like rabbit, it is said. But it’s getting anyone to take the first bite that’s difficult.

Looks like a well-fed rat
It’s also a rat issue. Because nutria is so well known in Louisiana, people are familiar with what they look like. Naturalists may say they are closely related to the guinea pig, but to the untrained eye, a nutria looks like a well-fed rat.
That’s why Lousiana officials have high hopes for the foreign market. People will never see the nutria, just the processed meat.
State officials dream of a time in the not-so-distant future when, all over the world, it will be common to hear: “Nutria? Very good. How about a nice chardonnay to go with it?
Heart Healthy Crock Pot Nutria
2 hind saddle portions of nutria meat
1 tomato, cut in big wedges
2 carrots, sliced thin
1/2 cup white wine
2 teaspoons chopped garlic
1 cup demi glace (optional)
1 small onion, sliced thin
2 potatoes, sliced thin
Brussel sprouts
1 cup water
salt and pepper to taste
Layer onion, tomato, potatoes, carrots and Brussel sprouts in crock pot. Season nutria with salt, pepper and garlic to taste and place nutria over vegetables. Add wine and water, set crock pot on low and let cook until meat is tender. Cook for approximately 4 to 6 hours. Garnish with vegetables and demi glace (4 servings)
Nutria Hind Saddle with Mustard Sauce
2 hind saddles of nutria
2 tablespoons Dijon mustard
1/3 cup chopped celery
1/3 cup chopped onion
2 tablespoons vegetable oil
1/3 cup chopped carrots
3 teaspoon Tony Chachere's seasoning
1/2 teaspoon crushed rosemary
1 cup white wine
1 cup water
Place oil, celery, onions and carrots in a pan; set aside. Rub each hind saddle with one teaspoon Tony Chachere's seasoning, two tablespoons Dijon mustard and 1 1/2 teaspoons rosemary. Place hind saddles on top of other ingredients in the pan. Place uncovered in a 350 degree oven for 15 minutes.
Remove from oven and add one cup white wine with water to the pan to a depth of 1/4 inch. Cover pan with plastic wrap, then cover again with aluminum foil. Place back in the oven for 45 minutes to an hour. (Until well done). Use drippings for sauce. Serves 4
Ragondin a l'Orange
2 hind saddle portions nutria meat
1/2 cup brown sugar
1 cup orange juice
2 tablespoons vegetable oil
2 cups white wine
1 tablespoon Soya sauce
orange zest, minced
salt and pepper to taste
Mire Poix:
1/3 cup chopped celery
1/3 cup chopped carrots
1/3 cup chopped onion
Bouquet Garni:
1 bunch fresh thyme
1 bunch parsley
bay leaves
Place oil, mire poix and bouquet garni in a pan; set aside. Rub each hind saddle with brown sugar and salt and pepper to taste. Place saddles on top of other ingredients in pan. Place, uncovered, in a 350-degree oven for 15 minutes.
Remove from oven and deglaze with white wine, Soya sauce and orange juice. Cover pan with plastic wrap, then cover again with aluminum foil. Place back into oven for 45 minutes to one hour until meat is tender. Break meat off bones. Place on plate then garnish with vegetables, sauce from pan drippings and orange zest. Makes 4 servings.
Nutria Fettuccini
Mire Poix:
1 chopped onion
1 chopped carrot
1 chopped celery stick
2 cloves garlic
Bouquet Garni:
1 whole clove
1/2 bunch parsley
4 black peppercorns

2 lbs. cooked fettuccini
3 mushrooms, sliced
1 clove garlic
fresh spinach to taste
1 tablespoons sun-dried tomatoes, minced
2 tablespoons olive oil
parmesan cheese to taste
1 red bell pepper, minced
1 hind saddle nutria

2 quarts cold water
1 cup red wine
salt and pepper to taste
1 teaspoon red wine vinegar
1 teaspoon Louisiana hot sauce
Bring water, seasonings, mire poix and bouquet garni to a boil. Add nutria meat and simmer for 1 hour or until tender. Remove meat and break meat off bones. Discard any gristle or silver skin.
With olive oil sauté garlic, sun-dried tomatoes, mushrooms, bell peppers and spinach for 3 to 4 minutes. Then add nutria meat and sauté for 3 minutes until hot. Add fettuccini, sauté and serve, topped with parmesan. Makes 4 servings.
Makes 4 Servings
2 tablespoons vegetable oil
1-3 pound nutria, cut in serving pieces
2 tablespoons Enola's Secret Seasoning + 2 teaspoons
2 cups finely chopped onion
1 cup finely chopped green bell pepper
1 tablespoon flour
1 teaspoon salt (opt.)
3 3/4 cups chicken stock or broth
In a heavy 5-quart pot on high heat, add oil, heat until very hot. Sprinkle seasoning on meat; stir well. Add meat to pot, brown on all sides. Cook and stir 10 minutes. Add onion, bell pepper and flour, cook and stir 10 minutes. Add salt and chicken stock to pot cook and stir occasionally, (about 15 minutes) scraping the bottom of pot to remove all the goodness. Serve over hot cooked rice, pasta or cream potatoes.


Crusher Reggie Lisowski most famous Polish wrestler in USA

Reggie Lisowski began his pro wrestling career in 1949 at the Paris Ballroom, located at 12th and Mitchell streets on Milwaukee's south side. According to legend, he wrestled for several years by night while working stints as a brick-layer and factory worker by day. Matches he fought during those years at Chicago's Rainbo Arena eventually caught the eye of big-time promoter Fred Kohler, who snatched Lisowski up from relative obscurity, aired some of his bouts on the Dumont TV network, and sent him on the road. It was just the beginning of a long and illustrious career that would see Lisowski become one of America's premier wrestlers and box office draws.
Initially, Lisowski worked as a dark-haired "babyface," an all-American type who entered the ring wearing a star-spangled jacket. But by the mid-1950's, Reggie had transformed himself into a beefier, bleached-blonde rule-breaker, and together with Art Neilson and later Stan Holek (who wrestled as Reggie's "brother" Stan Lisowski), had become one of the nation's most despised villains.

For the better part of seven years, Reggie was co-holder of the National Wrestling Alliance World's Tag Team Championship (with Art Neilson and Stan Lisowski), the NWA United States Tag Team Championship (Stan Lisowski), and the Canadian Open Tag Team Championship (Stan Lisowski and reportedly Yukon Eric).

However, in the fall of 1959, after many classic battles with such tandems as Verne Gagne and Wilbur Snyder, Dick the Bruiser and Hans Schmidt, the Brunettis, the Shires, the Gallaghers, and the Russian Volkoffs among many others, Lisowski all but abandoned his tag team days in favor of a career in singles competition. Gone, too, were the long blonde locks and punkish demeaner that had defined Reggie's ring persona, replaced by a crewcut, a tough-guy image, and a new moniker: "Crusher" Lisowski. As Crusher Lisowski, Reggie enjoyed great success, appearing in Canada, Texas, and the east coast. But he always found his way back to the Midwest, where he would become a wrestling legend.

In 1963, Crusher Lisowski, often referred to now as "The Crusher" or simply "Crusher," twice defeated Verne Gagne to claim the American Wrestling Association (AWA) World's Heavyweight Championship. Though his reigns were short, he captured the title for a third time in 1966 from the man who eventually would become his arch-rival, Maurice "Mad Dog" Vachon.

The Crusher also re-established himself as a great tag team wrestler, this time with Dick "The Bruiser" Afflis at his side. The look-alike tandem, claiming to be cousins, became the most successful team in AWA history, winning the association's revered World's Tag Team Championship an unprecedented five times while drawing huge crowds and gates wherever they appeared.

Matched against the likes of the treacherous Kalmikoff Brothers and the upstart team of "Pretty Boy" Larry Hennig and "Handsome" Harley Race, both The Crusher and The Bruiser found themselves being cheered instead of booed. Although neither "cousin" had mended his ways and still preferred their hard-hitting barroom-brawling style, the promotion took advantage of the situation and began matching them against opponents who were hated even more than they had been. Although The Crusher himself maintained a villainous persona during appearances in the World Wide Westling Federation (WWWF) and in the St. Louis-Kansas City area, for all intents and purposes his days as a monster heel were over.

Through the late 1960s, The Crusher's popularity continued to rise and by the early '70s, after a 4 month absence from the ring due to injury, many of his main event matches were selling out at their respective venues, sometimes a week or two in advance. He became particularly popular in his hometown of Milwaukee where, despite a lack of official recognition, he became one of the city's most famous exports as well as a genuine folk hero. And while it was true that Verne Gagne was the reigning heavyweight champion during this time, it was The Crusher who became the man to beat. Ivan Koloff, Dusty Rhodes, Superstar Graham, Shozo Kobayashi and many other international stars fell victim to the might of The Crusher.

Several times during the '70s The Crusher reunited with Dick the Bruiser, teaming with him in the AWA as well as for Bruiser's own Indiana-based World Wrestling Association (WWA). He also surfaced unexpectedly in National Wrestling Alliance (NWA) stronghold Georgia, capturing that state's tag team championship with Tommy "Wildfire" Rich. While The Crusher enjoyed great popularity in the Peach State, he soon journeyed back to the AWA, where he spent the next year and a half.

The Crusher unofficially retired in July of 1981 after supposedly suffering nerve damage in his right arm during in a match with 450-pound Jerry Blackwell. However, according to The Crusher, he spent the next two and a half years quietly rehabilitating the arm until he had regained back most of the strength. Then in December 1983, after Hulk Hogan suddenly departed the AWA for the expansionist World Wrestling Federation (WWF), it was The Crusher who was called upon to fill Hogan's shoes.

By 1985, The Crusher, though still in great shape at nearly 60 years old, was slowing considerably. The AWA, beginning to lose ground to the flash and dash WWF, began a youth movement and abandoned its most durable, reliable, and beloved performer.

Ironically, the WWF was more than happy to use The Crusher on their shows, especially in cities where the fans were familiar with him from his AWA days. The Crusher wrestled for the WWF sparingly for several years, finally competing in his last match in 1989, 40 years after his amazing career had begun. 1





21-22 grudnia-aż do 6 stycznia - Gody, Kres, Stado, Kolęda. Przesilenie zimowe. Najdłuższa noc w roku, ale po niej dzień znów zaczyna się wydłużać. Wróżono pomyślność w nadchodzącym roku, grupy w rytualnych przebraniach obchodziły wszystkie domy śpiewając kolędy i zbierając zapłatę w naturaliach, całowano się pod podłaźnicą i jemiołą, spożywano 13 potraw, dbając jednocześnie o dodatkowe nakrycie dla zmarłych przodków (wiele z tych zwyczajów przetrwało do dziś).

Godowe Święto, Szczodre Gody, Święto Zimowego Staniasłońca - pradawne święto Słowian, przypadajace na okolice przesilenia zimowego (21-22 grudnia). Obchodzone przez wszystkie współczesne grupy rodzimowiercze w Polsce (gdyż jest jednym z czterech głównych świąt solarnych).

Oryginalnie święto trwało kilka lub kilkanaście dni. Przez słowiańskich rodzimowierców (zarówno w przeszłości jak i obecnie) uznawane jest za początek nie tylko nowego roku słonecznego, ale też liturgicznego oraz wegetacyjnego. Zwycięstwo światła nad ciemnością symbolizuje moment, w którym zaczyna przybywać najkrótszego (jak dotąd) dnia w roku, a najdłuższej nocy ubywać. Przynosząc ludziom nadzieję, napawając radością i optymizmem, Swaróg - Słońce znów zaczyna odzyskiwać panowanie nad światem. Stary cykl się zamyka - odchodzi stary rok (Stare Słońce umiera), a nowy rozpoczyna się - rodzi się (lub odradza) Nowe (młode) Słońce.

W mowie dawnych Słowian słowo "god" oznaczało "rok". Oryginalnie nazwą "gody" określano czas przejściowy pomiędzy starym i nowym rokiem (czas "styku" starego i nowego godu - stąd nazwa miesiąca "styczeń"). Wszystkie ludy indoeuropejskie (i nie tylko) posiadają mity o narodzinach (odrodzeniu) Słońca (lub odpowiadającego mu Boga). Czas tego odrodzenia archetypowo zawsze przypada na okres końca grudnia, okolice przesilenia zimowego (co jest zrozumiałe, gdy weźmie się pod uwagę mitotwórczą siłę wielowiekowych obserwacji "odradzającego się" w tym czasie na niebie słońca, które we wszystkich kulturach tradycyjnych utożsamiane było z odpowiednimi bóstwami). Na okres przesilenia zimowego przypadały przykładowo największe święta pogańskiego Rzymu (Sol Invictus, Saturnalia gdzie obżarstwo i seks orgie były na porządku dziennym).

Staropolską nazwą świąt Bożego Narodzenia były właśnie "Gody". Taka nazwa do dzisiejszego dnia funkcjonuje jeszcze w polskim folklorze oraz w języku czeskim ("Štědré Hody") i łużyckim. W Polsce nazwy "Gody" inteligencja przestała używać w osiemnastym wieku, termin pozostał jednak wciąż żywy wśród ludu. Przetrwał w wielu znanych do dzisiaj przysłowiach (w swojej Księdze Przysłów Adalberg podaje tradycyjne 23 przysłowia dotyczące Godów).

Terminem "Gody" określano czas od dzisiejszego Bożego Narodzenia do święta Trzech Króli. Wszystkie wieczory pomiędzy tymi świętami nazywano "świętymi", co jest pozostałością po rozciągniętych w czasie oryginalnych Szczodrych Godach ("szczodrych wieczorach"). Podczas trwania Godów zaprzestawano wszelkiej pracy fizycznej i spędzano czas na wzajemnych odwiedzinach, przyjmowaniu gości, obdarowywaniu się prezentami i śpiewaniu tradycyjnych, starych pieśni. Duchowieństwo chrześcijańskie, nie mogąc wyplenić tych zwyczajów wśród prostego ludu (który w sprawach obyczaju i tradycji jest zawsze bardzo konserwatywny), umiejętnie zmieniło ich znaczenie zastępując je jasełkami i śpiewaniem kolęd o narodzeniu Chrystusa (co lud przyjął łatwo, gdyż postać Chrystusa zastąpiła w prostej mentalności boga-Słońce, którego narodziny lud świętował w czasie Godów od wieków).

Czas Szczodrych Godów jest czasem przejściowym - pod wieloma względami. Jest to czas śmierci starego słońca i narodzin młodego, końca poprzedniego roku i początku nowego. Gody obchodzone były w sposób wesoły - czas spędzano na ucztach, zabawach i radowaniu się (symbolika nadziei na rychły powrót ciepłych dni i koniec bardzo trudnej dla ludu zimy - koniec czasu śmierci, rozpoczęcie czasu obrastania nowego Słońca w siłę). Stąd przesunięcie pola semantycznego terminu "gody" do dzisiejszej terminologii, w której słowa "gody", "godowanie", "godny" oznaczają bogate uczty i biesiady (w szczególności weselne) i doniosłą (echo sakralności) wspaniałość.

Staropolskim terminem "Szczodry Wieczór" określano wieczór przed dniem święta Trzech Króli. Tradycją tego wieczoru było rozdawanie (początkowo tylko dzieciom i krewnym) upominków i tradycyjnych pierogów zwanych "szczodrakami". Zwyczaj ten dzisiaj przerodził się w tradycję obdarowywania prezentami bliskich w Wigilię. Szczodry wieczór kończył wspomniany wyżej czas "świętych wieczorów" (od Bożego Narodzenia do Trzech Króli).

U Słowian przesilenie zimowe poświęcone było także duszom zmarłych przodków. By dusze zmarłych mogły się ogrzać palono na cmentarzach ogniska i organizowano rytualne uczty (z którymi w późniejszym okresie przeniesiono się do domostw). Był to też szczególny czas na odprawianie wróżb mogących przewidzieć przebieg przyszłego roku np. pogodę i przyszłoroczne zbiory. W pewnych regionach (głównie na Śląsku) w okresie tym praktykowano zwyczaj stawiania w kącie izby ostatniego zżętego snopa żyta. Był on zazwyczaj dekorowany suszonymi owocami (najczęściej jabłkami) oraz orzechami, zaś po święcie pieczołowicie przechowywany aż do wiosny. To właśnie z nasion pochodzących z kłosów tegoż snopa należało bowiem rozpocząć przyszłoroczny siew.

Innym zwyczajem była kultywowana szczególnie w południowej Polsce (na Podhalu, Pogórzu, Ziemi Sądeckiej i Krakowskiej oraz ponownie na Śląsku) tzw. podłaźniczka – udekorowana gałąź jodły, świerku lub sosny wieszana pod sufitem. Powszechne było też ścielenie słomy lub siana pod nakryciem stołu… Wszystko to czyniono dla zapewnienia przyszłorocznego urodzaju. Na przełomie XVIII i XIX wieku tradycję dekorowania snopa żyta niemal całkowicie zastąpił przybyły z Niemiec zwyczaj dekorowania choinki (która to ostatecznie, stała się niejako symbolem innego święta jakim jest chrześcijańskie Boże Narodzenie). Wiele pierwotnych słowiańskich zabiegów magicznym (w tym np. wspomniane już ścielenie słomy lub siana pod obrusem) nadal powszechnie jednak praktykowana jest w wielu domach po dziś dzień, choć z czasem nadano im chrześcijański wydźwięk i interpretację - również wyraz "kolęda" pierwotnie oznaczał radosną pieśń noworoczną, śpiewaną podczas odwiedzania znajomych gospodarzy w noc przesilenia zimowego (inna etymologia wiąże słowo "kolęda" z przeniknięciem na obszar słowiańszczyzny łacińskiego słowa calendae, którym określano początek nowego roku - taka interpretacja jest zgodna z przytoczonym w poprzednich akapitach etymologii nazwy "Gody").

Powiązań "Bożego Narodzenia" ze Świętem Godowym na terenie Polski jest zresztą znacznie więcej. Chrześcijanie obchodzą dzień narodzin swojego zbawiciela 25 grudnia, choć jeszcze w III wieku obchodzono go 6 stycznia - dopiero w okresie późniejszym pojawiła się data 25 grudnia (pierwszy raz wzmiankowana w 336 roku). Przyczyniło się do tego obchodzone wówczas w Rzymie, również pogańskie święto przesilenia zimowego poświęcone rzymskiemu bogu słońca Sol Invictus (Słońcu Niezwyciężonemu). Cesarz Konstantyn, po przyjęciu wiary chrześcijańskiej przyjął termin święta pogańskiego na święto chrześcijańskie (co z resztą w analogiczny sposób uczyniono przyjmując symbolikę krzyża).

Ważnym elementem pradawnych Szczodrych Godów było rytualne obchodzenie domów z figurą symbolizującą nowonarodzone (w dzień przesilenia) Słońce. Zwyczaj ten zmieszał się z mitologią chrześcijańską, dając różne wersje przypowieści zwiastowania gwiazdą betlejemską, zwyczaj wyglądania pierwszej gwiazdy, a także bardzo ważny atrybut obchodzących domy kolędników – gwiazdę.

Boże Narodzenie i inne Nieświęte święta

Boże Narodzenie to najważniejsze święto zglobalizowanego świata. Grubawy Coca-Claus w krótkim czerwonym kubraku już od lat 30. ubiegłego stulecia wypiera Świętego Mikołaja. Teraz dzieje się to w Polsce.

Jeżeli globalizacja ma swoje święto, to jest nim - czy nam się to podoba, czy nie - Boże Narodzenie. Dzwoneczki, choinki, renifery i promocje w sklepach, bożonarodzeniowe reklamy, piosenki oraz filmy (np. "Ekspres Polarny") coraz większej liczbie mieszkańców Ziemi przypominają, że zbliżają się święta. Przebierańcy w czerwonych płaszczach pojawiają się już nawet w Pekinie czy Tokio, gdzie chrześcijanie stanowią egzotyczną mniejszość. Takie zglobalizowane Boże Narodzenie nie jest już świętem religijnym.

Jak Coca-Cola przebrała Mikołaja

Zwyczaj dawania prezentów narodził się w Europie u schyłku średniowiecza dzięki legendzie św. Mikołaja, biskupa Mirry z IV wieku n.e. Jako Sinterklaas, czyli bohater ludowej legendy przywiezionej przez Holendrów, św. Mikołaj urzekł mieszkańców Nowego Świata i został Santa Clausem. W 1809 roku Washington Irving opisywał w powieści "Historia Nowego Jorku" latającego na pegazie staruszka, który zakrada się do domów przez kominy, żeby zostawiać prezenty dla dzieci.

Pegaza z czasem zastąpiły sanie i ósemka reniferów, a popkulturowa ikona Mikołaja nabrała kształtu w latach 20. XX wieku, gdy amerykańska gospodarka przeżywała boom. To wtedy święta Bożego Narodzenia wpisały się na stałe do handlowego kalendarza - dzięki zwyczajowi kupowania prezentów grudzień stawał się miesiącem największych obrotów.

Ostateczny szlif pop-Mikołajowi nadał producent leczniczego - rzekomo - specyfiku dla dorosłych, coca-coli.

Odnotowawszy spadek zysków, firma stwierdziła, że preparat należy reklamować jako lek dla całej rodziny. Najskuteczniej wyraził tę ideę grafik Haddon Sundblom, rysując w 1931 roku jowialnego Santa Clausa z podarkiem w dłoni - butelką napoju. To Sundblom utrwalił jego wizerunek bez oznak biskupiej godności, z długą brodą, opasłym brzuchem i ludzką posturą (wcześniej Mikołaj bywał karłem). Takiego "Coca-Clausa" Sundblom rysował przez następne 30 lat, a ikona powielana przez miliony reklam i butelek utrwaliła się w niezliczonych filmach, serialach i komiksach. Dzięki nim podbija glob.

Coca-Claus zaczął wypierać dotychczasowe wyobrażenia świętego także w Polsce. Uzbrojony w pastorał św. Mikołaj dał za czasów PRL skuteczny odpór Dziadkowi Mrozowi z ZSRR, ale dziś coraz widoczniej przegrywa pojedynek z krzyczącym "Ho, ho, ho!" super-Mikołajem, którego bezkrytycznie przejęła rodzima reklama.

Dzięki niej niedługo uznamy pewnie za swoich także przyjaciół globalnego Mikołaja - takich jak renifer Rudolf Czerwononosy, którego wymyślił w 1939 r. Robert May dla sieci handlowej Montgomery Ward. Rudolf był bohaterem książeczki, którą sieć rozpowszechniała wśród klientów, a został gwiazdą, gdy dziesięć lat później nagrano o nim piosenkę. Dziś "Rudolph the Red-Nosed Reindeer" to w USA najpopularniejsza "kolęda" obok "White Christmas" Binga Crosby'ego.

O wyższości świąt Bożego Narodzenia

Wydaje się, że to zwyczaj dawania prezentów przesądził o zwycięstwie Bożego Narodzenia w walce z "konkurentem" - Wielkanocą. W promowaniu Bożego Narodzenia zaczęli mieć interes producenci prezentów, ozdób świątecznych itd. Dzięki reklamie systematycznie podkreślali znaczenie święta i tak narodziło się "szaleństwo świątecznych zakupów", czyli "nowa świecka tradycja", którą zaakceptować mógł każdy. Pomogła stała data - 25 grudnia, ułatwiająca planowanie cyklu produkcji i sprzedaży (Wielkanoc to święto ruchome).

Wielkanoc, uznawana za najważniejsze święto chrześcijańskie, jest dużo trudniejsza do przełknięcia przez biznes czy popkulturę. W Polsce ciekawą próbą przekazania jej sensu do kultury popularnej była decyzja dystrybutora filmu "Pasja", który wyznaczył datę premiery właśnie na Wielkanoc. Mimo to dziś wielu Polaków zamiast rozmyślać nad Zmartwychwstaniem, woli w tym czasie pojechać na tropikalną wycieczkę.
Zmierzch kolędników?

Od 1989 roku straciło na znaczeniu wiele świąt, które nie odnalazły swego sensu w rynkowej gospodarce. Dzień Kobiet 8 marca jest passé, bo przypomina o nierównym statusie płci (od paru lat reanimują je feministki, organizując swoje manify). W pochody pierwszomajowe bawi się już chyba tylko radykalny działacz lewicowy Piotr Ikonowicz. Niszowa stała się na powrót górnicza Barbórka, a nikt nie świętuje 22 lipca - w PRL głównego państwowego święta.

Błyskawicznie przyjęły się za to - niemal nieznane przed 1989 rokiem - walentynki, czyli dzień zakochanych. To także święto globalne, a zarazem gotowy przepis na interes. Wycieczka do kina, kolacja, kartka, kwiaty, prezent itd. - gdyby nie święto, niekoniecznie wydalibyśmy pieniądze. Dzięki walentynkom zrobimy to na pewno, i to w ściśle określonym i znanym wiele miesięcy naprzód czasie. A czas to pieniądz.

Bardzo ciekawa walka toczy się między Zaduszkami a Halloween. Te pierwsze mają w naszej kulturze długą tradycję, ale pokolenie najmłodsze, które od 1989 roku może zachwycać się filmami i opowieściami grozy, gotowe jest zaakceptować Halloween - również święto globalne. W listopadzie do mojego mieszkania na poznańskim Piątkowie zapukały dzieci przebrane za zjawy i upiory. Krzyknęły: "He-lo-łin" (bo nie ma jeszcze sensownego odpowiednika angielskiego "trick or treat!"). Potem podsunęły koszyk wypełniony nielicznymi łakociami i monetami.


Rezerwaty PRL,polskie absurdy,bezsens

Żebranie o drobne w sklepie
Wszędzie w Polsce kiedy płacę za coś,zawsze pytają się o drobne,pytam się dlaczego ? mówią że nie mają,proponuje żeby poszli do banku rozmienić na drobne,zaraz potem twierdzą że mają tyle klientów ,że nie mają czasu pójść do banku,co za bzdura jeśli, ja jeden stoje tylko w kolejce.Byłem w ponad 30 różnych krajach biednych i bogatych,ale nigdy nie żebrano od mnie w sklepie mnie o drobne.Kiedyś facet co prowadzi sklep Ruch na Gwarnej powiedział mi że wszystkie drobne ludzie wydają na Wielką Orkiestrę Społecznej Pomocy i dlatego przez cały rok niema drobnych,a co Wielka Orkiestra robi z tymi drobnymi ? Przetapia je na sztaby metalu ? Myślę że jest to jakiś Polski odruch Pawłowa.
Próbka żywności prze zakupem
Jestem w sklepie Społem Oś Bolesława Śmiałego w pawilonie 104 ,pytam się czy winogrona są bez pestek,pani mówi że tak.Nie wierząc jej pytam się jej czy mogę spróbować jedno,komentuje to tak,że jeśli każdy by chciał spróbować coś przed zakupem to sklep by zbankrutował,taka sama sytuacja z wędlinami.Potem kiedy babsztyl mnie nie widzi próbuje winogrono i faktycznie ma pestki.
Nieświeże ryby drogie ryby
Kuchnie Świata,Stary Browar Poznań -Dostawa schłodzonego tuńczyka w środę rano. sprzedawany w cenie 84zł /kg,w piątek byłem tam i pytałem się dlaczego cena nie została obniżona,miła pani poinformowała mnie że polityka cenowa firmy zezwala na 50 % zniżkę dopiero w niedzielę.Po 2 dniach ryba zaczyna śmierdzieć a co po 4 dniach ? W Singaporze gdzie ostatnio byłem świeża ryba jest już przeceniona o 30 % o 20.00 , dwie godziny przed zamknięciem sklepu.
Tesco-Zepsute gnijące warzywa i owoce
Tesco-Zepsute gnijące warzywa i owoce są tam sprzedawane po obniżonej cenie zaraz obok świeżych,wszędzie indziej nawet w Polsce w innych sklepach nie robią tego,prawdopodobnie wydawają je za darmo,lub wyrzucają,
Degustacja ale brak towaru do sprzedaży
W tym samym dniu byłem w Almie w j.w ,tam miła pani częstowała wszystkich ,jak również mnie francuskimi wędlinami,na mój komentarz gdzie je można kupić ? Powiedziała że nie można ponieważ hurtownik nie przysłał towaru.
Zara-Buty nie ma łyżek do nich bo klienci ukradli,eksponowane w miejscu gdzie tylko mały pies może je zauważyć
Dziś kupiłem buty z Zara w Poznań Plaza,kiedy spytałem o łyżkę do butów po 2 minutach szukania,powiedział mi że wszystkie łyżki ukradli klienci sklepu i ich niema.Wtedy ja mu powiedziałem że jeśli klienci wzieli firmowe łyżki do butów z nazwą Zara , że jest to świetna reklama sklepu,a po za tym,to jest jego wina że zapomniał zamówić nowe łyżki do butów.Buty były również zakryte na dolnej części stołu 3 cm od podłogi,a na górze blatu były rozłożone spodnie,na moją uwagę że buty powinny być lepiej eksponowane,bo teraz one są widoczne tylko dla jamników lub innych małych psów,skomentował to zdaniem, a może zawiesić je z sufitu?
Chcę kupić pralkę ? Dwa tygodnie temu przeczytałem na forum że najlepsze są Samsung,wchodzę na stronę Samsung pl,nie ma tam listy dilerów pralek Samsunga,tylko trzeba wypełnić formularz,po prawidłowym wypełnieniu,nie mogę go wysłać bo cały czas formularz pyta się o numer telefonu,który zresztą podałem,zfustrowany piszę emaila do działu obsługi dilerów z tym samym pytaniem,do dziś bez odpowiedzi.Telefoniczna obsługa klienta ma też zły numer telefonu.
Telefon GSM Samsunga-co z tą pamięcią ?
Ostatnio kupiłem najnowszy model telefonu komórkowego Samasunga i 600,chcąc rozszerzyć jego pamięć,pytam się w sklepie czy można zainstalować więcej pamięci niż 1 GB,ekspendientka mówi nie ,bo pracownicy firmy którzy mają więcej pamięci mają problemy z zbyt powolnym działaniem tego modelu,niewierząc jej dzwonię do Orange ,pierwszy pracownik mówi to samo,w międzyczasie przeglądam strony brytyjskiego Orange i tam proponują aż 8 GB karty micro sd firmy San Disk do tego samego modelu,dzwonię ponownie do Orange w Polsce,rozmawiam z innym pracownikiem obsługi klienta a ten twierdzi że jak najbardziej można używać więcej pamięci,właśnie ten telefon został skonstruowany pod większą pamięć.Idę do sklepu z telefonami,tam miły pracownik informuje mnie że faktycznie wszystkie karty micro sd działają oprócz kart Kingston,ale niestety on niema kart o większej pojemności.Idę więc dalej do sklepu komputerowego "Komputronik" na Św Marcinie,owszem mają karty 4 GB San Disk,kiedy jednak instaluje ją w w telefonie,telefon nie wykrywa jej,i nadal pokazuje stan pamięci 47 MB, a w instrukcji obsługi również nie jest wyjaśnione jak to wykryć.


"Smakownia" Sklep w Poznaniu z Polską żywnością regionalną

"Smakownia" na ul. Woźnej 9,godz 10-19 p-s , tel 61 8436948 (okolice Starego Rynku).

Mozna tam kupić różnego rodzaju przetwory tzw. specjały regionalne typu sękacze, oscypki,sery wędliny, chleby, soki, dżemy, marynaty, miody, organiczne wina i piwa piwa i nie wiem co jeszcze.Wszystko z tradycyjnego, domowego wyrobu, kupowanego w małych firmach.

Właściciel pan Andrzej Katulski z dokładnością opisał mi całą droge tych produktów i proces produkcji,jak również poczęstował mnie smaczną polędwicą szlachecką,wędzoną polską i znakomitym chlebem wiejskim


Pieprz kiedyś wart więcej niż złoto

W parze zawsze z solą, stanowi tę ostrzejszą część. Przyprawa, bez której nie wyobrażamy sobie gotowania,jest to pieprz. . Zresztą to między innymi dla i przez niego organizowano wyprawy żeglarskie na Wschód – chciano przecież dotrzeć do jego plantacji, by kupować przyprawę bez pośrednictwa kupców arabskich. Podczas poszukiwania pieprzu Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę w 1492 błędnie nazywając ją Indiami i wreszcie siedem lat później Vasco da Gama po prawie trzech miesiącach dotarł do Indii .
Co ciekawe, w czasach gdy Arabowie zajmowali się handlem, mianem pieprz nazywano każdą egzotyczną przyprawę. To oni dostarczali tę przyprawę Rzymianom, tak więc w w Imperium Rzymskim był już w powszechnym użyciu. Można powiedzieć, że to obywatele Rzymu wprowadzili go do kuchni. Wtenczas pieprz był przyprawą luksusową, osiągał zawrotne ceny, w pewnym okresie płacono za niego tyle złota, ile ważył. Pieprz jako przyprawa, roślina lecznicza, oznaka bogactwa i potęgi władców, pojawia się w wielu wzmiankach historycznych. Aleksander Wielki z podboju Imperium Perskiego (w latach: 334-327 p.n.e.) wyniósł wiele cennych łupów, min. pieprz i cynamon. A Pliniusz, słynny historyk i pisarz rzymski (23 – 79 r.n.e.), pisał o próbach fałszerstwa pieprzu – co bardziej przebiegli kupcy próbowali sprzedawać wysuszone ziarna jałowca jako pieprz. Pliniusz nie mógł się nadziwić, dlaczego Rzymianie tak chętnie stosują tę przyprawę, skoro nie jest ona ani słodka, ani kwaśna, ani też słona, jedynie (jego zdaniem) ostra i okropna w smaku.

Dawno, dawno temu, około 1000 roku p.n.e. w okolicach Bombaju powstały pierwsze plantacje pieprzu. A więc wysyłając kogoś tam, gdzie pieprz rośnie, organizujemy mu podróż do Indii. Hindusi nazywali go klejnotem kuchni. Pieprz był walutą, jaką opłacano cła w portach, opłacano nim należności właścicielom gruntów, a w średniowieczu pełnił rolę „ twardej waluty”. Wielu możnych władców, a także kupców lokowało swój majątek w pieprzu i przechowywało go w skarbcach, jak złoto. Pieprz był także średniowieczną ... łapówką.
W średniowiecznej i renesansowej Europie pieprz stanowił wielce pożądany i bardzo mile
widziany prezent dla biskupów, a także par książęcych i królewskich. Żeglarze i podróżnicy przywozili go sponsorom swoich wypraw.Przez wiele wieków przyprawa ta była symbolem ludzi parających się handlem. Pieprz był również wyznacznikiem statusu kupca, właśnie z powodu osiągania wysokich cen. Pieprz był walutą, jaką opłacano cła w portach, opłacano nim należności właścicielom gruntów, a w średniowieczu pełnił rolę „ twardej waluty”. Wielu możnych władców, a także kupców lokowało swój majątek w pieprzu i przechowywało go w skarbcach, jak złoto. Pieprz był także średniowieczną ... łapówką. W Wenecji urzędnicy podatkowi powszechnie przyjmowali „dobrowolne datki” w postaci paczuszki zawierającej po funcie pieprzu, imbiru i cynamonu. W konsekwencji Anglicy zaczęli nawet stosować jego substytuty, aby aromatyzować potrawy.

Rosnące w tropikach pnącze Piper nigrum, o sporych, zielonych liściach, oplata drzewa lub tyczki przygotowane przez ludzi. Dwa razy do roku obsypuje się gronami małych zielonych kuleczek. Najmniej dojrzałe, najdelikatniejsze zbierane są na pieprz zielony. Obecnie znanych jest około 700 gatunków drzew, krzewów i bylin; Swój ostry smak pieprz zawdzięcza piperynie – substancji zawartej w wierzchniej warstwie owocu. . Najwięcej pieprzowych owoców lekko sfermentuje, po czym suszone na słońcu zamienią się w czarne, pomarszczone kuleczki. Do momentu rozgniecenia każda z nich zatrzyma w sobie aromat i smak przyprawy, która we wszystkich kuchniach świata pojawia się najczęściej. Pieprz wchodzi również w skład pieprzu ziołowego oraz curry.

Jedna czwarta światowego handlu przyprawami to właśnie pieprz.Największym producentem pieprzu od zawsze są Indie, stamtąd też pochodzi uznawany za najprzedniejszy pieprz Tellicherry. Ta sama co wszędzie odmiana Piper nigrum ma na Wybrzeżu Malabarskim, w okolicach portu Tellicherry ma tam idealne warunki do uprawy. Rodzą się tu najlepsze, najgrubsze, niegdyś cenne jak złoto ziarenka. I warto poszukać tej marki ,sprzedawanych w dobrych sklepach.
Inne miejsca gdzie pieprz się hoduje są w Indonezji(Sumatra i Java), Malezji, Brazylii oraz Wietnamie.

Pieprz w polskiej historii
Przed bitwą pod Wiedniem (12 IX 1683r.) Jan III Sobieski otrzymał od wielkiego wezyra Kara Mustafy kwartę maku z takim oto komentarzem: „Nasze wojska są tak liczne, jak owe ziarenka maku”. Polski władca, nie chcąc pozostać dłużnym, przesłał Turkowi kwartę pieprzu i taką informację: „W tej kwarcie jest mniej ziaren pieprzu niż maku, ale spróbujcie je zgryźć!”. Tak więc, chociaż zastępy tureckie były liczniejsze od polskich, to w tej bitwie Kara Mustafa poniósł klęskę. Jan III Sobieski dobrze więc wiedział, do czego porównuje waleczność i męstwo swoich żołnierzy.

Rodzaje pieprzu

Pieprz czarny
- jest pnączem, rośnie tylko w klimacie tropikalnym. Osiąga 15 metrów długości, ma jajowate lub sercowate liście oraz zwisające kłosowate kwiatostany długości 8-10 centymetrów. Pierwsze owoce pojawiają się po ok. 8 latach, są wielkości grochu, początkowo zielone, gdy dojrzeją – czerwonawe, po zerwaniu są suszone, wtedy przyjmują czarną barwę. Pieprz czarny ziarnisty jest powszechnie używaną przyprawą. Owoce są zbierane dwa razy w roku przez kilka tygodni, gdyż dojrzewają stopniowo. Im większe, tym jakość przyprawy wyższa. Korzenny, ostry , leśny zapach pieprzu czarnego uzyskuje się przez suszenie niedojrzałych owoców. Pieprz czarny w proszku otrzymuje się po wysuszeniu i zmieleniu ziarenek

Pieprz biały - ma smak mniej palący i bardziej subtelny, niż pieprz czarny. Pieprz biały uzyskiwany jest z dojrzałych, czerwonobrązowych owoców poprzez namoczenie i starcie zewnętrznej ścianki owocu. Ma intensywniejszy zapach niż jego czarny odpowiednik. . Niewinny kolor sugeruje mniejszą moc, ale to nieprawda. Zastępuje czarny pieprz we wszystkich daniach, gdzie ciemne kropki raziłyby kolorem, w kremowych śmietanowych sosach, w białych zupach, w terrine z ryby. Jest niezbędnym elementem tajskiej mieszanki smakowej w kwartecie z solą, kolendrą i czosnkiem.

Pieprz zielony-są to zbierane niedojrzałe zielone ziarna pieprzu, suszone lub konserwowane w zalewie. Zielony suszony wszedł na rynek niedawno, dzięki umiejętności liofilizacji, czyli suszenia wspomaganego mrożeniem Charakteryzuje się wyszukanym, wyrazistym i odświeżającym smakiem; nie jest przy tym tak ostry w smaku, jak pieprz czarny. Bez niego nie byłoby polędwicy w sosie z zielonego pieprzu, niemieckich wędlin
Wszystkie trzy rodzaje są więc owocami tej samej rośliny, tyle że zbieranymi w różnych fazach dojrzewania.

Pieprz kubeba - pochodzi z Malezji z wysp Jawy i Borneo owoce tego pieprzu są aromatyczne, posmaku gałki muszkatołowej o gorzkim, palącym smaku; po wysuszeniu służą jako przyprawa i surowiec farmaceutyczny
Przyprawa, używana w kadzidłach dla osiągnięcia zmysłowego efektu. Chińczycy i Arabowie cenią go w eliksirach miłosnych. Abu Ali al Husain ibn Sina [Awicenna -przyp. red.], lekarz będący przykładem rozwiązłego życia, zalecał żucie pieprzu kubeba i smarowanie końca członka przesyconą nim śliną, aby zwiększyć rozkosze mężczyzny i kobiety podczas stosunku (jednak, podobnie jak i w przypadku kardamonu, może to mieć działanie drażniące).

Pieprz długowłosy -również pochodzi z Malezji z wysp Jawy i Borneo w smaku przypomina czarny, ale jest nieco mniej ostry i lekko słodkawy

Inne przyprawy błędnie nazywane pieprzem

Pieprz cayenne (chili) - tak naprawdę pieprzem nie jest. Jest wytwarzany z mielonych owoców ostrych papryczek, stąd jego bardzo ostry smak. Można dodawać właściwie do wszystkich potraw, ale w minimalnych ilościach. Cayenne znacznie obniża poziom cholesterolu.

Pieprz seczuański – to jeszcze jeden pieprz, który.. pieprzem nie jest. Wytwarzany jest z owoców pewnej odmiany jesionu kolczastego. Charakteryzuje się pikantnym smakiem z cytrusową nutą. Jest powszechną przyprawą w kuchni chińskiej, szczególnie pasuje do potraw z drobiu. Jest także składnikiem chińskiej mieszanki przypraw „pięciu smaków” i japońskiej „siedmiu przypraw”.

Pieprz czerwony - to owoce rośliny, która nawet nie jest spokrewniona z rodziną pieprzowatych. Po prostu jej owoce łudząco przypominają ziarenka pieprzu.) są to kuliste, czerwonofioletowe owoce schinus terebinthifolius/molle (peruwiańskie drzewo pieprzowe), które dla celów dekoracyjnych mieszane są często z „prawdziwym” pieprzem, pochodzą jednak z innej rośliny (rodzina Anacardiaceae). . Dodają koloru mieszance pieprzów.
Pieprz musi być świeżo mielony, innym nie warto zawracać sobie głowy. W proszku ulatniają się cenne olejki i szybko wietrzeje.
Pieprz jest przyprawą uniwersalną, dodawać go można niemal do wszystkich pieczeni, marynat i sosów. Ożywia smak tłustych rosołów i czyni je lżej strawnymi. Jest niezbędnym dodatkiem do wszystkich dań typu risotto, do potraw z białego i żółtego sera. podnosi smak jaj, szczególnie faszerowanych, jest doskonały do zup i galaretek rybnych oraz wszystkich dań, które przyprawia się imbirem; do mięs (wieprzowina, wołowina, baranina czy jagnięcina). Idealnie pasuje także do ryb. Dodatek pieprzu sprzyja trawieniu, działa też lekko moczopędnie, jest jednak niewskazany przy wszelkich dietach i dla osób ze skłonnościami do podrażnień przewodu pokarmowego. Pieprz jest także składnikiem przyprawy do pierników, a w dobrych kawiarniach można się napić gorącej czekolady z dodatkiem pieprzu, imbiru i cynamonu.

Pieprz mielony dodaje się pod koniec, a pieprz ziarnisty na początku gotowania potraw.
Zawsze, we wszystkich przepisach, używam wyłącznie pieprzu świeżo mielonego. Drobno zmielony, grubo kruszony, odrobinę lub całkiem sporo - sypię do bardzo wielu dań. Ostatnio przyprawiam nim nawet owoce.


Kuchnia koreańska i przepisy Kimchi 2 x i Bulogi

Bulogi i Kimchi

Kuchnia koreańska składa się głównie z warzyw, ryb i owoców morza. Na występowanie tych, a nie innych składników ma wpływ położenie Korei na półwyspie i wilgotny klimat. Tutejsza kuchnia jest wyjątkowa dzięki zestawieniu piekielnie ostrych i jednocześnie słonych przypraw, takich jak: papryka chilli, cebula, sos sojowy, czosnek, imbir, sezam, sos sezamowy, musztarda i ocet. Najpopularniejsze mięso to wieprzowina Buldogi , którą najczęściej marynuje się w sosie sojowym. No słynne Kimchi które jest tradycyjnym daniem koreańskim składającym się z marynowanych lub kiszonych warzyw, głównie kapusty oraz papryczek chili.

Oczywiście ryż to nieodzowny składnik każdej potrawy. Z ryżu przygotowuje się też makaron i kluski. Ziemniaki traktowane są jako warzywo egzotyczne i często podawane są w małej ilości jako przystawki.

Je się oczywiście pałeczkami i łyżką. Ryżu nikt tu nie je pałeczkami, jak to myśli cała Europa. Sztućce w naszym pojęciu też są, zwłaszcza gdy zamawiasz kotleta schabowego z kapustą. Do Korei dotarła z Zachodu ta potrawa i cieszy się tu dużą popularnością.

Ciekawostką są także lody o smaku fasolki, pomidora czy kimchi. Można zjeść psie mięso lub jeszcze żywe owoce morza. Njawieksze faux pas, jakie można tu popełnić to podniesienie miski podczas jedzenia. Kreańczycy tego nie robią, w przeciwieństwie do Japończyków.

Owoców jest tu dostatek i to takich, które pierwszy raz na oczy widziałem i nie potrafię nazwać. Niestety są bardzo drogie. Z owoców, które znam z Polski to jabłko, winogrono, banan, mandarynka, granat, mango, kokos, truskawka, arbuz. Reszta jest mi obca.

Kuchnia koreańska jest zdrowa i mało kaloryczna. To dzięki temu, że nie smaży się na maśle, nie je chleba, śmietany, sera tłustych sosów. Na odchudzanie zapraszam tutaj.


Kimchi jest tradycyjnym daniem koreańskim składającym się z marynowanych lub kiszonych warzyw, głównie kapusty oraz papryczek chili.

Główne składniki to kapusta pekińska (albo chińska), rzodkiew japońska,ogórki) czosnek, papryka chili, cebula, marynowane krewetki lub inne owoce morza, imbir, sól oraz cukier. Najpopularniejsze kimchi (baechu kimchi) składa się z kiszonej kapusty chińskiej, jest mocno posolone i zawiera chili, imbir oraz czosnek. Istnieje wiele innych wariantów tej potrawy, często o zasięgu lokalnym oraz sezonowym, włączając w to np. kaktugi bazujące na rzodkwi, bez dodatku kapusty. Można także przyrządzać tę potrawę z innymi rodzajami kapusty, otrzymuje się wtedy danie bardziej "lekkie" i mniej pikantne.

Baechu kimchi, mimo swej obecnej popularności, powstało stosunkowo późno. Papryczki chili zostały wprowadzone do Korei (poprzez Japonię) na początku XVII w., a dopiero 200 lat później zastosowano je w przyrządzaniu kimchi. Kapusta chińska (kor. baechu) dotarła do Korei z Chin prawdopodobnie w XIX w., wcześniej stosowano miejscowe warzywa.
Dawniej przechowywano kimchi w glinianych garnkach ustawionych z dala od innych produktów i domowników (ze względu na specyficzny i intensywny aromat), częściowo zakopane w ziemi, poza budynkami. Obecnie używa się specjalnych lodówek.

Niektórzy uważają, że niewielka ilość zachorowań na SARS w Korei połączona jest z wysoką spożywalnością kimchi, ale nie ma na to jednoznacznych dowodów. prowadzono także badania nad wpływem tej potrawy na zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka żołądka, oraz innych typów raka.

W Korei, kimchi jest popularną przystawką i ważnym elementem każdego posiłku, ale używane jest także jako składnik w przygotowywaniu innych potraw, takich jak kimchi jjigae (zupa kimchi) czy kimchi bokkeumbap (smażony ryż z kimchi)

Kim-chi z kapusty pekińskiej
1 główka kapusty pekińskiej
1 rzodkiew w cienkich plasterkach
0.5 główki czosnku wyciśniętego

5 cm korzenia imbiru drobno posiekany
1 pęczek cebuli dymki pociętej w 5 cm kawałki
0.5 szkl. suszonych krewetek (opcjonalnie)
Olej sezamowy do smaku
chili 1/2 Łyżka od herbaty

1/4 szkl. soli
Przeciąć kapustę wzdłuż na pół. Wyciąć korzeń. i pociąć w paski.Dodać sól wymieszać. Zanurzyć paski kapusty i rzodkwi wymieszać z solą Przykryć wszystko talerzem i docisnąć odważnikiem i odstawić. Po ok. 2-3 dniach wypłukać w wodzie i osączyć. .Przykryć wszystko talerzem i docisnąć odważnikiem. Za pięć dni kim-chi jest gotowa.Wtenczas Wymieszać wszystkie przyprawy chili w proszku z rzodkwią, czosnkiem, imbirem, dymką, szczypiorkiem, krewetkami.(jeżeli chcesz bardziej ostrą i kwaśną potrzymaj 9 dni ). przełożyć do słoików. Przechować w lodówce nawet do kilku miesięcy. Jest to tradycyjna potrawa koreańska, lekko kwaśna, bardzo ostra i bardzo smaczna. Pomimo, że kuchnia koreańska bardzo różni się od chińskiej, to jednak wydaje mi się, że kim-chi bardzo tu pasuje. Można ją podawać jako dodatek do każdego dania. Kim-chi to najpopularniejsza koreańska potrawa (istnieją też inne odmiany z ogórka, rzodkwi i innych warzyw), je sią je na obiad, kolację a nawet na śniadanie! Dla przeciętnego Polaka może być "nieco" za ostra, ale szybko można się przyzwyczaić, a warto bo jest super zdrowa. Jeżeli ktoś zasmakuje w kim-chi warto jest przygotowywać je w większych ilościach (np. z 2 lub 4 kapust), ponieważ gdy skończą się zapasy na następną musimy poczekać przynajmniej 5 dni.

Kim-Chi z rzodkwi
Czas przygotowania: 5 min
Czas marynowania: 5-7 dni
1 biała duża rzodkiew pocięta w cienkie Plasterki
0.5 główki czosnku wyciśniętego

5 cm korzenia imbiru drobno posiekany
1 pęczek cebuli dymki pociętej w 5 cm kawałki
0.5 szkl. suszonych krewetek (opcjonalnie)
Olej sezamowy do smaku 1 łyżka stołowa
chili 1/2v łyżka od herbaty
1/4 szkl. soli
Położyć kawałki rzodkwi do garnka dodać sól przykryć talerzem i przycisnąć . Po 5-7 dniach,ocedzić i opłukać kim-chi jest gotowa.Wtenczas dodać wszystkie przyprawy i wymieszać .

Grilowana wieprzowina Bulgogi
Czas przygotowania: 30 min
Czas marynowania: 20 min

Pierwsze główne danie kuchni koreańskiej na mojej stronie (wcześniej pojawiło się koreańskie kim-chi). Tradycyjne koreańskie danie jednak łagodne w smaku (kuchnia koreańska jest bardzo ostra). Jeżeli nie mamy grila elektrycznego, a jest poza sezonem grilowym, danie to można przygotować na patelni teflonowej bez dodatku tłuszczu (kładziemy mięso na patelni i smażymy na niewielkim ogniu, następnie przekładamy na drugą stronę).
500 g polędwicy wieprzowej
2 cebule dymki posiekane
4 ząbki czosnku, wyciśnięte
6 łyżek sosu sojowego
1 łyżka oleju sezamowego
1/2 łyżeczki MSG (glutaminian sodu)
szczypta pieprzu

3 łyżki cukru
2 łyżki wina ryżowego

1. Wieprzowinę pociąć w cienkie plasterki w poprzek włókien (najłatwiej jest to zrobić gdy jest lekko zamrożona). Następnie zmiękczyć mięso nacinając plasterki lekko czubkiem noża lub tasaka (rys 2). Pociąć plasterki w kawałki wielkości kęsa. Zalać marynatą i odstawić na 20 min.

2. Wymieszać mięso z dymką, czosnkiem, sosem sojowym, olejem sezamowym, MSG i pieprzem.

3. Grilować mięso kilka minut na grilu lub na patelni. Serwować z ryżem i kim-chi.

Proporcje: dla 3-4 osób


Counting calories while eating out.

Solution: The CalorieKing database (www.calorieking.com/foods/) offers nutritional information for over 50,000 generic and brand-name foods, including meals at more than 260 fast-food chains. Users can search for favorite ethnic foods, such as Chinese. Dietfacts.com provides information for 449 restaurants, ranging from Applebee's to the Costco snack bar (www.dietfacts.com/fastfood.asp).

Caveat: Watch portion sizes. A plain pizza slice may appear to have 320 calories, but only if it's 1/12th of a pie.


Dlaczego frytki McDonald's są tak smaczne

Wydrukuj ten tekst i daj do poczytania tym ktorzy nie maja dostepu do Internetu. Tego nigdy nie przeczytasz w Polskiej prasie pozostajacej pod kontrola zachodnich korporacji, jak np. Gazeta Wyborcza Michnika.

Fragmenty książki amerykańskiego autora Erica Schlossera „Fast Food Nation” (“Naród szybkiej żywności”). Artykuł ukazał się w bostońskim miesięczniku „The Atlantic Monthly”, numerze ze stycznia 2001. Wkrotce po ukazaniu się, zostal on zdjęty z witryny internetowej miesięcznka. Książka była przez cały rok na liscie bestsellerow gazety The New York Times.

Od tlumacza: Za smacznie i niewinnie wygladajaca zywnoscia McDonald’s kryje sie zaawansowana do niewiarygodnego poziomu nauka, technologia, oraz marketing adresowany glownie do dzieci. Ci, ktorzy bezkrytycznie polykaja korporacyjna propagande McDonald’s (przedstawiajaca ich produkty za pozywne, a ich przybytki za wysmienite miejsca spedzenia w gronie rodzinnym wolnego czasu), powinni zapiac pasy bezpieczenstwa. Maja oni tutaj unikalna okazje dowiedzenia sie duzo wiecej niz McDonald’s chce swoim klientom ujawniac. Smacznego.

„Smażenie frytek było dla mnie prawie święte” - napisał w swojej autobiografii Ray Kroc, jeden z założycieli McDonald’s. - „Przygotowanie było rygorystycznie powtarzanym rytuałem.” Podczas wczesnych lat sieci McDonald’s frytki były robione od zera każdego dnia. Ziemniaki typu Russet Burbanks były obierane, cięte na paski i smażone w kuchniach McDonald’s. W połowie lat sześćdziesiątych, czyli kiedy sieć rozrosła się na całą Amerykę, postanowiono obniżyć koszta, zredukować ilość dostawców i sprawić, żeby frytki smakowały tak samo w każdym punkcie sieci.

McDonald’s zaczął przerzucać się na mrożone frytki w 1966 roku i niewielu klientów zauważyło różnicę. Mimo to zmiana miała ogromny wpływ na rolnictwo i dietę Ameryki. Powszechna żywność została zamieniona na zaawansowany technicznie towar przemysłowy. Obecnie frytki McDonald’s pochodzą z wielkich fabryk, które mogą obrać, pokroić, usmażyć i zamrozić milion kilogramów ziemniaków każdego dnia. Szybka ekspansja McDoanld’s oraz popularność ich tanich, masowo produkowanych frytek zmieniła styl odżywiania się Amerykanów. W 1960 roku Amerykanie konsumowali średnio około 40 kg świeżych ziemniakow i 2 kg mrożonych frytek. W roku 2000 konsumowali oni średnio około 25 kg świeżych i 15 kg mrożonych frytek. Dzisiaj McDonald’s jest największym kupcem ziemniaków w USA.

Smak frytek McDonald’s odegrał ważną rolę w sukcesie tej sieci. Frytki przynoszą większy profit niż hamburgery i chwalone są przez klientów, konkurencję, a nawet krytyków. Ich wyróżniający się smak nie pochodzi jednak od rodzaju ziemniaków, które McDonald’s kupuje, technologii, jakiej używa, czy urządzeń, które je smażą. Inne sieci również używają ziemniaków Russet Burbanks, kupują frytki od tych samych wielkich dostawców i mają podobne urządzenia w swoich kuchniach. Smak frytki jest w większości wyznaczony rodzajem używanego oleju. Przez dekady McDonald’s smażył swoje frytki w mieszance oleju z nasion bawełny i 93% tłuszczu wołowego. Mieszanka dawała frytkom unikalny smak oraz więcej szkodliwego tłuszczu w każdym gramie produktu..

W roku 1990, pod ciężarem krytyki cholesterolu we frytkach, McDonald’s przerzucił się na olej czysto warzywny. To jednak stworzyło kłopot: jak zrobić frytki, które smakują jak wołowina – ale bez smażenia ich w tłuszczu wołowym? Spojrzenie na składniki we frytkach McDonald’s sugeruje, jak ten problem rozwiązano. Na końcu listy składników jest niepozorne, a mimo to wyglądające tajemniczo określenie: „smak naturalny” („natural flavor”). Ten składnik pomaga wytłumaczyć nie tylko to, dlaczego frytki smakują tak dobrze, ale dlaczego większość szybkiej żywności (w rzeczy samej - większość żywności jaką je Ameryka) smakuje tak, jak smakuje.

Otwórz swoją lodówkę, zamrażalnik, spiżarnię - i spójrz na opakowania swojej żywności. Znajdziesz „naturalny smak” lub „sztuczny smak” na prawie każdej liście składników. Podobieństwa pomiędzy tymi dwiema szerokimi kategoriami są daleko bardziej znaczące niż różnice. Oba są dodatkami uzyskanymi przez człowieka, które nadają wiekszości żywności określony smak. Ludzie na ogół kupują konkretną żywność po raz pierwszy ze względu na jej opakowanie lub wygląd. Smak na ogół decyduje o tym, czy kupią ją ponownie. Około 90% pieniędzy, jakie Amerykanie obecnie wydają na żywność przypada na żywność technologicznie przetwarzaną. Techniki puszkowania, mrożenia i odwadniania, używane przy przerabianiu, niszczą wiekszość smaku żywności. W ten sposób w USA powstał wielki przemysł, mający na celu uczynienie żywności bardziej apetyczną. Bez tego przemysłu smakowego dzisiejsza szybka żywność po prostu nie istniałaby. Nazwy przodujących amerykańskich sieci szybkiej żywności, jak McDonald’s czy Burger King, wrosły nie tylko w amerykańską rzeczywistość, ale stały się też niezwykle popularne na całym świecie. Mimo tego, niewielu jest w stanie wskazać przedsiębiorstwa które produkują smaki dla szybkiej żywności.

Przemysł smakowy jest okryty wielką tajemnicą. Wiodące firmy nie chcą ujawnić dokładnych receptur składników smakowych, ani też wskazać swoich klientów. Tajemnica jest uznawana za sprawę fundamentalną, mającą chronić reputację lubianych marek. Ma to służyć temu, aby sieci szybkiej żywności mogły nadal utrzymywać społeczeństwo w przekonaniu, że smak żywności którą sprzedają pochodzi z ich własnych kuchni, a nie z odległych fabryk prowadzonych przez inne firmy. Frytki McDonald’s są jednym z niezliczonych rodzajów żywności, których smak jest tylko cześcią skomplikowanego procesu produkcji. W rzeczywistości wygląd i smak tego co dzisiaj jemy jest złudą, i to celowo.

Korytarz smakowy

Na trasie autostrady New Jersey Turnpike znajduje się serce przemysłu smakowego – korytarz, w którym aż roi się od rafinerii i fabryk chemicznych. International Flavors & Fragrances (IFF), największa tego typu firma na świecie, ma fabrykę przy wyjeździe numer 8A w Dayton w New Jersey. Givaudan, druga największa na świecie firma smakowa, ma z kolei swoją fabrykę w położonym po sąsiedzku East Hanover. Haarmann & Reimer, największa niemiecka firma, posiada fabrykę w Teteboro - w cieniu Manhattanu, podobnie zresztą jak Tagasako, największa japońska firma smakowa. Flavor Dynamics posiada fabrykę w South Plainfield, a Frutarom zadomowiło się w North Bergen, na wysokości górnego Manhattanu. Elan Chemical jest zlokalizowany w Newark (w sąsiedztwie lądujących niedaleko samolotów z Polski - MK). Tuzin firm produkuje smaki w korytarzu pomiędzy Teaneck a South Brunswick. To właśnie w tym regionie wytwarzane jest około 2/3 dodatkow smakowych sprzedawanych w USA.

Fabryka IFF w Dayton to wielki, jasnobłękitny budynek ze współczesnym kompleksem biur, dołaczonym z przodu. Jest położona w rejonie fabrycznym, niedaleko fabryki plastików niemieckiego koncernu chemicznego BASF, a także fabryki Jolly French Toast i fabryki, która produkuje kosmetyki marki „Liz Claiborne”. Tuziny ciężarówek parkowały przy rampie IFF tego popołudnia kiedy złożyłem tam wizytę, a z otworów wentylacyjnych na dachu unosiła się cienka chmura pary. Przed wejściem do fabryki podpisałem formularz mówiący o zakazie ujawniania nazw marek żywności, w których wykorzystane są smaki produkowane przez IFF. Miejsce przypominało mi fabrykę czekolady. W korytarzach unosiły się cudowne zapachy. Mężczyźni i kobiety w schludnych, białych fartuchach entuzjastycznie zajmowali się swoimi zadaniami, a na laboratoryjnych stołach i półkach stały setki małych butelek. Butelki te zawierały silne, ale wrażliwe na światło chemikalia smakowe. Chroniły je przed światłem brązowe szkło i szczelne nakrętki. Długie nazwy chemiczne na małych, białych nalepkach były dla mnie tak tajemnicze jak średniowieczna łacina. Owe substancje o dziwnie brzmiących nazwach będą zmieszane i przelane, a następnie zamienione w nowe substancje, niczym magiczne eliksiry.

Nie zostałem zaproszony do części fabryki IFF, gdzie odbywa się proces produkcyjny. Obawiano się, że mógłbym odkryć tajemnice handlowe. W zamian zwiedziłem różne laboratoria i kuchnie, gdzie smaki dobrze znanych marek są testowane lub poprawiane, i gdzie od podstaw tworzone są zupełnie nowe smaki. „Laboratorium przekąsek” jest odpowiedzialne za smak płatkow zieminiaczanych i kukurydzianych, chlebów, krakersów i żywności dla zwierząt. „Laboratorium konfekcyjne” wymyśla smaki lodów, ciastek, cukierków, past do zębów, płynów do płukania jamy ustnej i leków żołądkowych. Wszędzie, gdziekolwiek się zwróciłem, widziałem znane i szeroko reklamowane produkty, leżące na biurkach i półkach laboratoryjnych. Laboratorium płynów było pełne jasnokolorowych cieczy w przejrzystych butelkach. Wychodzą stąd m.in. smaki dla popularnych napojów, herbat, win i napojów winopodobnych, naturalnych soków, organicznych napojów z soi i piw. W jednej z kuchni spotkałem schludnego technologa żywności, mężczyznę w średnim wieku z eleganckim krawatem pod czystym fartuchem, który uważnie przygotowywał partie ciastek z białą polewą i różowo-białymi kropkami. W innej kuchni widziałem piec do pizzy, grill, maszynę do robienia napojów mlecznych typu „milk shake” i maszynę do smażenia frytek - identyczne z tymi, które widziałem w niezliczonych barach szybkiej żywności (McDonald’s etc.).

IFF, poza tym że jest najwiekszą na świecie firmą smakową, produkuje także zapachy dla sześciu z dziesięciu najlepiej sprzedawanych w USA perfum, w tym: Estée Lauder - Beautiful, Clinique - Happy, Lancôme - Trésor oraz Calvin Klein - Eternity. Firma produkuje rownież zapachy dla produktów domowych (m.in. dezorodanty, płyny do naczyń, mydła, szampony, politury do mebli i podłóg). Tworzenie tych wszystkich aromatów opiera się w praktyce na tej samej zasadzie - odpowiedniej manipulacji lotnymi chemikaliami. Tajemnica kryjąca się za zapachami Twojego kremu do golenia jest dokładnie taka sama jak ta, która decyduje o smaku kolacji z zamrażarki supermarketu.

„Naturalne” i „sztuczne”

Naukowcy uważają, że ludzie nabyli zmysł smaku, aby mógł on chronić ich przed zatruciami. Jadalne rośliny na ogół smakują słodko, szkodliwe raczej cierpko.

Kubki smakowe na naszych językach mogą rozpoznać obecność paru podstawowych smaków, w tym słodkiego, kwaśnego, pikantnego, słonego, cierpkiego i umami - smaku odkrytego przez japońskich naukowców, który jest wyzwalany przez aminokwasy w żywności takiej, jak mięso, ryby, grzyby, ziemniaki i chwasty morskie. Jednak czujniki smaku na języku mają ograniczone możliwości w porównaniu ze systemem węchowym człowieka, który może wykryć tysiące różnych chemicznych aromatów. Czym jest odczuwany przez nas smak? - Jest głównie zapachem gazów, które są uwalniane przez substancje chemiczne, które właśnie włożyłeś do ust. To właśnie aromat żywności może w 90-ciu % być odpowiedzialny za jej smak.

Akt picia, ssania czy żucia substancji uwalnia gazy lotne. Przedostają się one z jamy ustnej i nosa (albo drogą z tyłu jamy ustnej) do cienkiej warstwy komórek nerwowych, nazywanych „olfactory epithelium”, zlokalizowanych u podstawy Twojego nosa, pomiędzy oczami. Twój mózg łączy złożone sygnały zapachu pochodzące z nabłonka węchowego („olfactory epithelium”) z prostymi sygnałami smaku z Twojego języka, wyznacza smak dla tego co jest w Twojej jamie ustnej i decyduje dalej, czy jest to coś, co nadaje się do jedzenia.

Preferencje żywieniowe człowieka, podobnie jak charakter, są formowane w paru pierwszych latach życia poprzez porces socjalizacji. Noworodki od urodzenia preferują słodkie smaki i odrzucają cierpkie. Starsze dzieci można nauczyć, aby polubiły żywność pikantną, zwyczajną zdrową żywność albo szybką żywność - w zależności od tego, co jedzą ludzie wokół nich. Ludzki zmysł zapachu nie jest jeszcze w pełni zbadany. Wiemy jednak, że jest on bardzo uzależniony od czynników psychologicznych i oczekiwań. Umysł celowo koncentruje się tylko na niektórych aromatach które nas otaczają, a odrzuca zdecydowaną większość. Ludzie mogą wychowywać się w przyzwyczajeniu do nieprzyjemnych albo miłych zapachów. Mogą też przestać zauważać coś, co kiedyś im przeszkadzało. Zapach i pamięć są ze sobą połączone. Zapach może niespodziewanie wydobyć z naszej pamięci dawno zapomnianą sytuację. Zapachy żywności z dziecinstwa pozostawiają trwały ślad i dorośli często powracają do nich, nie zawsze wiedząc dlaczego tak się dzieje. Owa „komfortowa żywność”, której wspomnienie do nas powraca, staje się źródłem zadowolenia i poczucia bezpieczeństwa. Jest to fakt, który sieci szybkiej żywności skrupulatnie wykorzystują. Wspomnienie Happy Meals z dzieciństwa, które są podawane z frytkami, może przekładać się na częste wizyty w McDonald’s w dorosłości. Średnio, Amerykanie jedzą obecnie frytki około 4 razy w tygodniu.

Ludzkie pożądnie smaku było w większości przypadków nie docenianą i nie zbadaną siłą w historii. Przez milenia imperia były budowane, nieznane lądy podbijane, a wielkie religie i filozofie zmienione na zawsze - a wszystko to przez handel przyprawami. W 1492 roku Krzysztof Kolumb wyruszył na poszukiwanie przypraw. Dzisiaj wpływ smaku na rynki światowe jest nie mniej skuteczny. Wzrost i upadek korporacyjnych imperiów, czyli firm od napojów „soft drink” (jak Coca Cola), suchych przekąsek (jak czipsy ziemniaczane) i sieci szybkiej żywności (jak McDonald’s) są często wyznaczane tym, jak ich produkty smakują.


Przemysł smakowy pojawił się w połowie dziewiętnastego wieku, kiedy to przetwarzana technologicznie żywność zaczęła być produkowana na masową skalę. Uznając potrzebę stosowania dodatków smakowych, wcześni producenci przetwarzanej żywności zwrócili się do producentów perfum, którzy od dłuższego czasu mieli doświadczenie z esencjami i aromatami lotnymi. Wielkie domy perfum z Anglii, Francji i Holandii produkowały wiele z pierwszych środków smakowych. Na początku dwudziestego wieku, dzięki silnemu przemysłowi chemicznemu, Niemcy przejęły prowadzenie techniczne w produkcji smaków. [przypis tłumacza: pierwsze zastosowanie gazu bojowego do masowego mordowania żołnierzy podczas I wojny światowej jest przykładem zaawansowania niemieckiego przemysłu chemicznego w tym okresie.] Jak wieść niesie, to niemiecki naukowiec odkrył methyl anthranilate (jeden z pierwszych sztucznych smaków) przez przypadek, podczas mieszania środków chemicznych w swoim laboratorium. Niespodziewanie laboratorium wypełniło się słodkim zapachem winogron. Później methyl anthranilate stał sie głównym dodatkiem smakowym w winogronowym napoju marki Kool-Aid, obecnie jednym z najpopularniejszych w USA.

Po II wojnie światowej przemysł perfumeryjny przeniósł się z Europy do USA, osiadając w Nowym Jorku, w pobliżu rejonu odzieżowego i domów mody. Razem z nim przybył też przemysł smakowy, który w związku z rozbudową fabryk przeniósł się później do sąsiedniego stanu New Jersey. Wytwarzane przez człowieka dodatki smakowe były do lat pięćdziesiątych używane w większości wypadków w pieczonych wyrobach, cukierkach i wodach sodowych. Wtedy to sprzedaż przerabianej technicznie żywności zaczęła wzrastać. Wynalazek chromatografów i spektrometrów (maszyn, które mogą mierzyć gazy lotne w niewielkich ilościach) wielce zwiększył ilość smaków, które mogły być sztucznie uzyskiwane. Do lat sześćdziesiątych firmy smakowe dostarczały dodatki, dające smak dosłownie tysiącom nowych żywności.

Amerykański przemysł smakowy ma obecnie roczne dochody około 1,4 miliarda dolarów. Około 10 000 nowych technologicznie przerabianych produktów żywnościowych jest co roku wprowadzanych na rynek USA. Prawie wszystkie wymagają dodatków smakowych. Około dziewięć na dziesięć plajtuje. Najświeższe innowacje smakowe są ogłaszane w publikacjach takich, jak “Chemical Market Reporter”, “Food Chemical News”, “Food Engineering” i “Food Product Design”. Rozwój IFF odzwierciedla rozwój całego przemysłu. IFF powstało w 1958 r. na skutek połączenia dwóch mniejszych firm. Ich roczne dochody wzrosły prawie 15-krotnie od początku lat siedemdziesiątych i obecnie firma posiada fabryki w 20 krajach.

Precyzja w Big Makach

Dzisiejsze precyzyjne spektrometry, chromatografy gazowe i analizatory oparów dostarczają szczegółowej informacji na temat komponentów smaku żywności, wykrywając chemiczne aromaty obecne w tak niskich ilościach, jak jedna część na miliard. Jednak ludzki nos jest jeszcze bardziej czuły. Może on wykryć aromaty obecne w ilościach kilku części na biliard, czyli około 0,000000000003 procenta. Złożone aromaty, jak te w kawie czy w pieczonym mięsie, składają się z gazów lotnych, pochodzących z prawie tysiąca różnych chemikaliów. Zapach truskawek pochodzi ze skrzyżowania około 350 chemikaliów, które są obecne w mikroskopijnych ilościach. To, czego ludzie najbardziej poszukują w żywności, czyli smak, jest na ogół obecny w ilościach mikroskopijnych, więc zdecydowanie za małych, aby mierzyć go w tradycyjnych jednostkach kulinarnych, jak gramy czy łyżeczki. Substancja która nadaje dominujący smak pieprzowi może być wyczuwana w ilościach tak niskich, jak 0,02 części na miliard. Jedna kropla wystarcza dla zmiany smaku pięciu średnich rozmiarów basenów pływackich. Dodatek smakowy najczęściej widnieje jako przedostatni na liście dodatków żywności przerabianej technicznie i często kosztuje mniej niż opakowanie. Napoje typu „soft drinks” (jak Pepsi Cola) zawierają większą proporcję dodatków smakowych niż inna żywność. Smak w typowej puszce Coca Coli kosztuje około pół centa (2 grosze).

Nie tylko smak - kolor rowniez

Dodatki kolorujące w przetwarzanej technologicznie żywności są obecne w o wiele mniejszych ilościach niż związki smakowe. Wiele z powyżej wspomnianych firm produkujących smaki, produkuje również te koloryzatory, które mają sprawić, żeby żywność wyglądała świeżo i apetycznie. Barwienie żywności służy wielu tym samym dekoracyjnym celom, co kobieca szminka do ust, cień do powiek, czy tusz do rzęs, i często jest wykonane z tych samych pigmentow. Dwutlenek tytanu, na przykład, okazał się być minerałem o szczególnie szerokim zastosowaniu. Daje on wielu cukierkom i lukrowi ich jasnobiały kolor. Jest również popularnym składnikiem kobiecych kosmetyków. Jest także pigmentem używanym w wielu białych olejnych farbach artystycznych i farbach używanych do malowania ścian domowych. W Burger King, Wendy's i w McDonald's środki kolorujące zostały dodane do wielu napojów „soft drink”, sosów do sałatek, ciastek, słodkich bułeczek i składników dań drobiowych.

Badania naukowe wykazały, że kolor żywności może mieć ogromny wpływ na to, jak jej smak jest odbierany. Jasnokolorowa żywność często wygląda na smakującą lepiej niż żywność wyglądająca zwyczajnie, nawet kiedy składniki smakowe są identyczne. Żywność, którą pozbawimy jej normalnego koloru, często wydaje się posiadać także i nienaturalny smak. Przez tysiące lat człowiek opierał się na wizualnych sugestiach dla dokonania wyboru co jest jadalne. Kolor owocu sugeruje, kiedy jest on dojrzały, a kolor mięsa - kiedy jest ono zepsute. Naukowcy od smaków czasami używają kolorowego oświetlenia dla poprawienia doznań smakowych konsumenta badanej żywnosci. Podczas jednego z takich eksperymentów na początku lat siedemdziesiątych badanym osobom podano nienaturalnie zabarwiony stek wołowy z frytkami, który wyglądał jednak normalnie przy kolorowym oświetleniu. Konsumenci tego dziwnego steku odbierali jego smak jako zupełnie normalny do momentu, kiedy zmieniono oświetlenie na właściwe. Kiedy okazało się, że stek był w rzeczywistości koloru niebieskiego, a frytki zielone, u części badanych osób pojawiły się objawy zatrucia pokarmowego.

O ile smaki na ogół powstają z mieszanki wielu różnych lotnych chemikaliów, to często jeden związek dostarcza dominującego aromatu. Taki środek chemiczny, wąchany pojedyńczo jest odbierany przez nasze powonienie jako zapach prawdziwego pokarmu. Na przykład ethyl-2-methyl butyrate pachnie dokładnie jak jabłko. Daje to wręcz nieograniczone możliwości w procesie technologicznej przeróbki żywności – po zastosowaniu odpowiedniego środka chemicznego można uzyskać absolutnie każdy pożądany smak. Dodajemy do przerabianej żywności methyl-2-pyridyl ketone – i ma ona smak prażonej kukurydzy. Dodajemy ethyl-3-hydroxy butanoate – i otrzymujemy smak polewy czekoladowej. Można tak eksperymentować w nieskończoność. Bez wpływania na wygląd czy wartość odżywczą technologicznie przetwarzanej żywności można jej dać zapachy zupełnie nietypowe dla pokarmu – np. po zastosowaniu hexanalu uzyska ona zapach świeżo ściętej trawy, a po użyciu 3-methyl butanoic acid - zapach odoru ciała ludzkiego.

Amerykańskie Ministerstwo Zdrowia (FDA) nie wymaga od firm ujawniania składników używanych przez nich barwników czy dodatków smakowych tak długo, jak wszystkie te chemikalia są uznawane przez urząd jako „generalnie bezpieczne”. To pomaga firmom utrzymywać ich receptury w tajemnicy. Pomaga także ukryć fakt, że same związki smakowe często zawierają więcej składników niż żywność, której nadają smak. Określenie „sztuczny smak truskawek” (“artificial strawberry flavor”) w niewielkim stopniu oddaje prawdziwe rozmiary chemicznego cudotwórstwa i zaawansowania, dzięki którym żywność poddana wysokiej obróbce technologicznej smakuje jak truskawki.

Typowy sztuczny smak truskawkowy, jak na przykład ten, który znajduje się w napoju „strawberry milk shake” firmy Burger King, zawiera następujące składniki (nazwy angielskie):

1. amyl acetate,
2. amyl butyrate,
3. amyl valerate,
4. anethol,
5. anisyl formate,
6. benzyl acetate,
7. benzyl isobutyrate,
8. butyric acid,
9. cinnamyl isobutyrate,
10. cinnamyl valerate,
11. cognac essential oil,
12. diacetyl,
13. dipropyl ketone,
14. ethyl acetate,
15. ethyl amyl ketone,
16. ethyl butyrate,
17. ethyl cinnamate,
18. ethyl heptanoate,
19. ethyl heptylate,
20. ethyl lactate,
21. ethyl methylphenylglycidate,
22. ethyl nitrate,
23. ethyl propionate,
24. ethyl valerate,
25. heliotropin,
26. hydroxyphenyl-2-butanone (10% solution in alcohol),
27. a-ionone,
28. isobutyl anthranilate,
29. isobutyl butyrate,
30. lemon essential oil,
31. maltol,
32. 4-methylacetophenone,
33. methyl anthranilate,
34. methyl benzoate,
35. methyl cinnamate,
36. methyl heptine carbonate,
37. methyl naphthyl ketone,
38. methyl salicylate,
39. mint essential oil,
40. neroli essential oil,
41. nerolin,
42. neryl isobutyrate,
43. orris butter,
44. phenethyl alcohol,
45. rose,
46. rum ether,
47. g-undecalactone,
48. vanillin,
49. solvent

Lata sześćdziesiąte były złotymi latami dla producentów sztucznych smaków w USA. Sztuczne wersje środków smakowych nie były wprawdzie tak rozwinięte, ale i nie musiały takimi być, zważywszy na charakterystykę poddanej obróbce technologicznej żywności. Przez ostatnie dwadzieścia lat producenci żywności technologicznie przetwarzanej używali raczej tylko „naturalnych smaków” w swoich produktach. Wg amerykańskiego Ministerstwa Zdrowia muszą one pochodzić w całości z naturalnych źródeł: z ziół, przypraw, owoców, warzyw, wołowiny, kurczaków, drożdży, kory, korzeni, itp. Konsumenci preferują żywność która zawiera „naturalne smaki”, sądząc, że są one bardziej zdrowe. Różnice pomiędzy naturalnymi i sztucznymi smakami mogą być subiektywne i po części absurdalne. Wynikają one bowiem w większym stopniu z tego, w jaki sposób dany smak został uzyskany, niż z tego, co w rzeczywistości zawiera. „Naturalny smak jest smakiem uzyskanym przy użyciu przestarzałej technologii” - twierdzi Terry Acree, profesor nauk żywnościowych na Cornell Univeristy. Naturalne smaki i sztuczne smaki czasami zawierają dokładnie takie same chemikalia, ale wyprodukowane innymi metodami. Np. amyl acetate daje dominujący smak bananów. Kiedy jest destylowany z bananów przy użyciu rozcieńczalnika - jest „naturalnym smakiem”. Kiedy jednak jest produkowany poprzez mieszanie octu z alkoholem amylowym i dodanie kwasu siarkowego jako katalizatora, amyl acetate jest „sztucznym smakiem”. Uzyskany obiema metodami pachnie tak samo. „Naturalny smak” jest obecnie podawany na listach dodatków we wszystkich popularnych produktach na rynku amerykańskim.

„Naturalny smak” wcale nie jest zdrowszy lub czystszy niż „sztuczny smak”. Kiedy zapach migdałów (aldehyd benzylowy) jest otrzymywany z naturalnych źródeł takich jak pestki brzoskwiń i moreli, to zawiera on szczątkowe ilości cyjanowodoru - śmiertelnej trucizny (przypis tłumacza: „Zyklon B” używany w KL Aushwitz to nazwa handlowa właśnie cyjanowodoru). Ale aldehyd benzylowy uzyskany poprzez mieszanie olejku goździkowego i octanu amylowego nie zawiera już cyjanowodoru. Mimo to jest on uznawany za „sztuczny smak” i sprzedaje się po dużo niższej cenie. Naturalne i sztuczne smaki są teraz produkowane w tych samych fabrykach, które mało kto kojarzyłby z Matką Naturą.

Profesjonalny nos i poetyczne wyczucie

Mała, elitarna grupa naukowców, którzy tworzą większość smaków żywności obecnie konsumowanej w USA, nazywa się „flavorists”. W swojej pracy opierają się oni na wielu dyscyplinach: biologii, psychologii, fizjologii i chemii organicznej. Naukowiec taki jest chemikiem z wyszkolonym nosem i poetyckim wyczuciem. Smaki są tworzone poprzez mieszanie szeregu różnych chemikaliów w malutkich ilościach. Jest to proces rządzony pryncypiami naukowymi, ale wymagający dużej dozy prawdziwej sztuki. W czasach kiedy subtelne aromaty i kuchenki mikrofalowe nie są udanym połączeniem, praca naukowca od smaków polega na stworzeniu iluzji w przerabianej technologicznie żywności, oraz doprowadzeniu do tego, że konsumenci rzeczywiście polubią te produkty. Naukowcy, z którymi rozmawiałem byli dyskretni, zgodnie z wymaganiami swojego zawodu. Niezykle mili, o kosmopolitycznym nastawieniu i z dużą dozą ironii, nie tylko uwielbiają dobre wina, ale potrafią nazwać chemikalia, które dają każdemu rodzajowi wina unikalny aromat. Jeden z nich porównał swoją pracę do komponowania muzyki - dobrze skomponowany związek smakowy będzie miał „wysoką nutę”, po której często następuje „osuszenie” i „wyrówanie” z różnymi chemikaliami, odpowiedzialnymi za każdy stopień. Smak żywności może być radykalnie zmieniony przez mikroskopijne zmiany w smakowej kombinacji. „Drobny odór zajdzie daleko” - powiedział mi jeden z naukowców.

W celu nadania żywności przerabianej technologcznie smaku jaki konsumenci preferują, naukowiec musi zawsze brać pod uwagę „doznania smakowe”, czyli unikalną kombinację budowy i chemicznych interakcji, które wpływają na to, w jaki sposób smak jest odbierany. Odczucie w jamie ustnej może być poprawione poprzez użycie różnych tłuszczy, gum, skrobii, emulsji i stabilizatorów. Aromatyczne chemikalia w żywności mogą być dokładnie analizowane, ale elementy, które składają się na odczuwanie smaku w jamie ustnej są dużo trudniejsze do zmierzenia. Jak można zmierzyć twardość precla albo chrupkość frytki? Technologowie żywności prowadzą obecnie podstawowe badania w reologii, dziale fizyki, który bada przepływ płynów i deformacje materiałów. Wiele firm sprzedaje zaawansowane urządzenia, które próbują mierzyć odczucia w jamie ustnej. TA.XT2 i Texture Analyzer, produkowany przez Texture Technologies Corporation ze Scarsdale w stanie Nowy Jork, dokonuje kalkulacji, opierając się na danych uzyskanych aż z 250 różnych czujnikow. Praktycznie jest to mechaniczna buzia. Mierzy ona najważniejsze parametry fizyczne żywności jak: odbicie, deformacja, punkt pęknięcia, masa, chrupkość, żucie, rozciągliwość, wymiar, kleistość, sprężystość, śliskość, gładkość, miękkość, nawilżenie, soczystość, smarowanie, zwijanie i lepkość.

Niektóre z najważniejszych osiągnięć w produkcji smaków mają obecnie miejsce na polu biotechnologii. Złożone smaki powstają w wyniku reakcji enzymatycznych, procesów fermentacyjnych i pleśnienia. Wszystkie smaki tworzone tymi metodami (włączając te, do otrzymania których niezbędna jest pleśń) są przez Amerykańskie Ministerstwo Zdrowia uznawane za smaki naturalne. Nowe, bazujące na enzymach procesy technologiczne umożliwiają stworzenie w laboratorium smaków do złudzenia przypominających smaki prawdziwego nabiału. Jedna z firm oferuje obecnie nie tylko smak masła, ale również smak masła kremowego, serowego, mlecznego, topionego i superskoncentrowane masło w wersji płynnej i proszkowej. Rozwój nowych technologii fermentacyjnych połączony z nowymi technologiami podgrzewania mieszanek cukrów i aminokwasów doprowadził do stworzenia jeszcze bardziej realistycznych smaków mięsa.

McDonald’s najprawdopodobniej wykorzystał ten postęp, kiedy wyeliminował tłuszcz wołowy ze swoich frytek. Firma nie chce ujawnić dokładnego pochodzenia naturanego smaku dodawanego do swoich frytek. Jednak w odpowiedzi na zapytanie redakcji „Vegetarian Journal” McDonald’s przyznał, że ich frytki otrzymują część charakterystycznego smaku ze „źródeł zwierzęcych”. Bardzo prawdopodobnym źródłem jest wołowina, choć nie można tu wykluczyć innego rodzaju mięsa. We Francji, na przykład, frytki McDonald’s są czasami smażone w tłuszczu kaczym lub końskim.

Inne popularne sieci szybkiej żywności uzyskują swój smak z zaskakujących czasami źródeł. Chicken McNuggets McDonalds’a zawierają ekstrakt z wołowiny, podobnie zresztą jak Grilled Chicken Sandwich sieci Wendy’s. BK Broiler Chicken Breast Patty sieci Burger King zawiera „naturalny wędzony smak”. Przedsiębiorstwo o nazwie Red Arrow Products specjalizuje się w wędzonych smakach, jakie są dodawane do sosów barbecue, suchych przekąsek i przerabianych technicznie mięs. Red Arrow produkuje „naturalny smak wędzony” poprzez spalanie trocin i wyłapywanie chemikaliów aromatycznych, jakie wydostają się podczas procesu spalania do powietrza. Dym jest wyłapywany w wodzie, a następnie butelkowany. Dzięki temu inne przedsiębiorstwa mogą sprzedawać swoją żywność, wyglądającą i pachnącą tak, jakby rzeczywiście była wędzona nad ogniem.

Niedawno organizacja społeczna Vegetarian Legal Action Network wystąpiła z wnioskiem do Ministerstwa Zdrowia o wydanie nowych przepisów oznakowania żywności zawierającej „naturalne smaki”. Grupa ta chce żeby firmy przetwarzające żywność ujawniały na opakowaniach podstawowe pochodzenie swoich smaków. Obecnie wegetarianie często nie mają możliwości dowiedzenia się, czy dodatki smakowe przez nich używane nie zawierają wołowiny, wieprzowiny, dróbiu lub ryb. Koszenila, jeden z najszerzej używanych naturalnych barwników spożywczych, którego obecność jest często ukryta pod określeniem „kolor dodany”, narusza wiele religijnych ograniczeń dietetycznych. Może powodować reakcje alergiczne u osób uczulonych. i pochodzi z nietypowego żródła. Ekstrakt koszenili (znany również jako karmin) jest robiony z wysuszonych odwłoków Dactylopius Coccus Costa, małych insektów rodzaju żeńskiego zbieranych w Peru i na Wyspach Kanaryjskich. Insekty te żywią się głównie czerownymi owocami kaktusa i ten kolor z jagód zbiera się w ich odwłokach i niewyklutych larwach. Insekty są zbierane, suszone i mielone na proszek. Potrzeba ich około 70 000 dla wyprodukowania pół kilograma pigmentu karminu, który jest później używany do barwienia żywności przetwarzanej technologicznie na kolor różowy, czerwony lub fioletowy. Jogurt truskawkowy firmy Dannon (w Polsce znanej jako Danone) bierze swój kolor z karminu, podobnie jak wiele mrożonych lizaków owocowych, cukierków, owocowych farszów do ciast, oraz popularny napoj grejpfrutowy o kolorze różowym marki Ocean Spray.

W pokoju narad przedsiębiorstwa smakowego IFF, pan Brian Grainger pozwolił mi na przetestowanie niektórych smaków firmy. Było to nietypowe testowanie, ponieważ nie było tam żadnych próbek żywności. Graingera, naukowca z ogromnym doświadczeniem i wiedzą na temat smaków, mówiącego z angielskim akcentem, można raczej zaliczyć do przedstawicieli starego, europejskiego stylu. Zasugerowałem mu, że zasada tajemnicy handlowej, której tak uparcie trzyma się firma IFF, odstaje od zasad współczesnej strategii masowego rynku. Zamiast wzbraniać się przed ujawnieniem marek niezliczonych produktów, zawierających dodatki smakowe IFF i przed dalszą ich promocją (na czym niewątpliwie bardzo korzystają inne firmy, przebojem zdobywające rynek i konsumenta), firma powinna umieścić własne logo na wszystkich produktach z ich smakami. Pan Grainger uprzejmie nie zgodził się ze mną, zapewniając, że taka rzecz nigdy nie będzie miała miejsca.

Brać chemików smakowych jest środowiskiem bardzo hermetycznym. Z powodu braku uznania publicznego są zmuszeni w swoim własnym, niewielkim gronie chwalić wzajemnie swoje osiągnięcia. Dokonując analizy receptury smaku danego produktu, pan Grainger bardzo często może powiedzieć, który z jego kolegów po fachu w konkurencyjnej firmie stworzył dany smak. Zawsze też zadowoleniem napełnia go widok półek w supermarketach wypełnionych produktami znanych marek, a zawierającymi smaki przez niego skomponowane.

Pan Grainger przyniósł z laboratorium tuzin małych szklanych butelek. Po otworzeniu, w każdej z nich zanurzyłem testujący sączek - długi biały pasek papieru, mający wchłaniać aromat chemikaliów bez zniekształcania zapachu. Przed każdym testem zamykałem oczy. Wtedy, głęboko wciągałem powietrze i… przed oczyma mojej wyobraźni pojawiały się jedna po drugiej przeróżne potrawy, wyłaniające się ze szklanych butelek. Wąchałem świeże wiśnie, czarne oliwki, smażoną cebulę i krewetki. Jednak całkowicie zaskoczyła mnie najciekawsza kreacja p.Graingera. Po zamknięciu oczu poczułem zapach smażonego hamburgera. Aromat był nadzwyczajny i tak realistyczny, jakby ktoś w pokoju przewracał hamburgery na gorącym grillu. Kiedy jednak otworzyłem oczy, przede mną był cienki pasek białego papieru i uśmiechający się z zadowoleniem chemik.

(Październik 2002).